Hesabı anında görücü

Sistemde her yapılan karşılığını bulur mutlaka; hiçbir şey boşa gitmeksizin. Allah, Hasiyb’dir; hesabı anında görür, denir.

Hesabın anında görülmesi olgusu çok sorulan konulardan birisi. Şu şekilde bir açıklama bunu kavramamızı kolaylaştırabilir belki:

Yaşamın her bir anında önümüzde sayısız seçenek var gibi görünmesine rağmen, her an yaşandıktan sonra, sayısız olabileceklerden sadece biri yaşanmış olur ancak. Dolayısıyla aynı anda iki farklı seçim birden yaşanmış olmaz; sadece biri yaşanmış olur. Buradan yola çıkarak şunu görebiliriz: Kişinin, örneğin bir “yanlışta ısrarı”, aynı anda “doğrudan mahrum kalması” demektir. Zira, aynı anda hem yanlışı, hem doğruyu birden yaşama şansı yoktur!

İşte, böylece de kişinin yanlışta ısrarının hesabı anında görülmüş olur; doğrudan mahrum kalması cezası ile. Bu oluş, yaşamın her bir anında ve her an böyle süregider. Sistemde, böylece her yapılan anında karşılığını oluşturur.

Bununla birlikte, kişinin, yaptığının cezasını aldığının farkına varması daha sonraki bir süreçte olabilir. Örneğin, yanlışta ısrarının kendisine neler kaybettirdiğini çok daha sonra karşılaştığı bir olayla farkedebilir. Bu durumda da, hesabı anında görülmüş olmasına rağmen, yaptığının cezasını daha sonra çekiyormuş gibi algılayabilir.

Her yaptığımızla hesabımız anında görülmektedir; ötedeki biri tarafından yargılanmak suretiyle değil, tâbi olduğumuz sistemde özden gelen bir biçimde, ki bunun dışına çıkmak asla sözkonusu değildir.